Akne izlərinin görünüşü üçün hansı seçimlər var?

Hər “akne izi” eyni deyil

Müayinəyə gələnlərin çoxu aknedən qalan hər şeyi “iz” adlandırır. Halbuki praktikada iki ayrı qrup var və yanaşma tamamilə fərqlidir. Birinci qrup dəridə toxuma itkisi nəticəsində yaranan əsl çökək izlərdir. İkinci qrup isə toxuma itkisi olmadan qalan rəng dəyişiklikləridir: qəhvəyi ləkələr (aknedən sonrakı hiperpiqmentasiya) və xüsusilə açıq dərili insanlarda görünən çəhrayı-qırmızı izlər. Rəng dəyişiklikləri çox vaxt zamanla öz-özünə solur; çökək izlər isə adətən öz-özünə düzəlmir.

Çökək izlərin əsas tipləri

• Buz qıran (ice pick) izlər: dar, dərin, nöqtə kimi görünən izlər. Səthə yönəlmiş üsullara məhdud cavab verə bilər.
• Qutu tipli (boxcar) izlər: kənarları aydın, dibi daha düz, yumru və ya oval çökəkliklər.
• Dalğalı (rolling) izlər: kənarları yumşaq, dərinin səthində dalğalanma görüntüsü yaradan geniş izlər. Altlarındakı birləşdirici toxuma dərini aşağı dartır.

Əksər insanlarda bu tiplərin bir neçəsi bir yerdə olur. İzin tipi, dərinliyi və yayılması hansı üsulun nə dərəcədə fayda verə biləcəyini müəyyən edir.

Müayinədə iz necə qiymətləndirilir?

İzləri qiymətləndirərkən yalnız qarşıdan baxmaq kifayət etmir. Yandan düşən işıqda çökəkliklərin dərinliyi və kənar quruluşu daha aydın görünür. Dərini yüngülcə dartaraq izin düzəlib-düzəlmədiyinə baxmaq dalğalı izləri digərlərindən ayırmağa kömək edir. Bundan əlavə dəri tipi, ləkəyə meyl, əvvəllər edilmiş prosedurlar və aknenin hazırkı vəziyyəti də qeyd olunur. Bu məlumatlar bir araya gələndə hansı üsulun, hansı ardıcıllıqla və neçə seans planlaşdırıla biləcəyi müzakirə edilir.

Vaxt seçimi: əvvəlcə aktiv akne

Yeni sızanaqlar çıxmağa davam edərkən iz müalicəsinə başlamaq həm nəticəni məhdudlaşdırır, həm də yeni izlərin yaranmasının qarşısını almır. Aktiv, geniş yayılmış, ağrılı və ya kistoz akne varsa, əvvəlcə dermatoloq müayinəsi və müalicəsi lazımdır. Akne nəzarət altına alındıqdan sonra izlərin planlaşdırılması daha mənalı olur.

Sistem təsirli akne dərmanı (məsələn, izotretinoin) qəbul edirsinizsə və ya yaxın vaxtda dayandırmısınızsa, bunu müayinədə mütləq bildirin. Bu dərmanlar dərinin sağalma xüsusiyyətinə təsir edə bildiyi üçün mikroiynələmə və pilinq kimi prosedurların vaxtını həkim ayrıca qiymətləndirir; lazım olarsa, qərar müalicəni aparan dermatoloqunuzla birlikdə verilir.

Çökək izlər üçün qiymətləndirilə bilən seçimlər

Mikroiynələmə

Mikroiynələmə (Dermapen) çox nazik iynələrlə dəridə nəzarətli mikrokanallar açaraq dərinin öz bərpa prosesinin stimullaşdırılmasına əsaslanır. Qutu tipli və dalğalı izlərdə toxumanın daha hamar görünməsinə kömək edə bilər. Əksər planlarda bir neçə həftə fasilə ilə bir neçə seans tövsiyə olunur; yaxşılaşma tədricən, aylar ərzində üzə çıxır. Seansdan sonra bir neçə gün qızartı və həssaslıq gözlənilə bilər.

PRP ilə kombinasiya

PRP insanın öz qanından alınan trombositlə zəngin plazmadır. Mikroiynələmə ilə birlikdə tətbiq edildikdə sağalma prosesini dəstəkləməsi nəzərdə tutulur. Bu kombinasiyanın hər kəs üçün lazım olmadığını və nəticələrin insandan insana dəyişdiyini qeyd etmək istəyirəm; seçim müayinədə müzakirə olunur.

Kimyəvi pilinq

Kimyəvi pilinq dərinin səthini yeniləyərək faktura və ton fərqlərini yumşaltmağa kömək edə bilər. Səthi izlərdə və izləri müşayiət edən rəng dəyişikliklərində mikroiynələmə seanslarının arasına və ya sonrasına planlaşdırıla bilər. Pilinqin növü və dərinliyi dəri tipinə və ləkəyə meylə görə seçilir.

Bu üsulların ardıcıllığı da vacibdir. Bəzi planlarda əvvəlcə bir neçə seans mikroiynələmə ilə fakturanın düzəlməsi hədəflənir, sonra qalan ton fərqləri üçün pilinq əlavə olunur. Bəzilərində isə səthi izlər və ləkələr üstünlük təşkil edirsə, pilinqlə başlanılır. Seanslar arasında dərinin bərpası üçün kifayət qədər vaxt saxlanılır; bu müddət prosedurun intensivliyindən və dərinin reaksiyasından asılı olaraq dəyişir. Plan hər seansda dərinin cavabına baxılaraq yenilənir. Bu prosesdə səbirli olmaq vacibdir, çünki toxumanın yenilənməsi seansdan sonrakı həftələr və aylar boyu davam edir və yekun qiymətləndirmə adətən plan tamamlandıqdan bir müddət sonra aparılır. İstanbula səfərlə gələnlər üçün seans aralıqları səfər qrafikinə uyğun qurula, aradakı yoxlamalar isə onlayn aparıla bilər.

Aknedən sonrakı ləkələr üçün

Toxuma itkisi olmayan qəhvəyi ləkələrdə prioritet günəşdən qorunmadır; günəş bu ləkələrin daha uzun qalmasına səbəb ola bilər. Uyğun insanlarda pilinq və piqmentasiyaya yönəlmiş mezoterapiya kimi üsullar piqmentasiya müalicəsi çərçivəsində planlaşdırıla bilər. Tünd dərili insanlarda aqressiv prosedurlar yeni ləkələnməyə səbəb ola biləcəyi üçün üsul və intensivlik diqqətlə seçilir.

Seanslar arasında dərini qorumaq

İz müalicəsində nəticə təkcə seanslarda edilənlərlə deyil, seanslar arasındakı qulluqla da formalaşır. Mikroiynələmə və ya pilinqdən sonra dəri müvəqqəti olaraq daha həssas və günəşə daha həssas olur. Bu dövrdə dərini yormamaq həm sağalmanı dəstəkləyir, həm də yeni ləkələnmə ehtimalını azaldır.

• Seansdan sonrakı ilk günlərdə həkiminizin tövsiyə etdiyi müddət ərzində makiyaja, turşu və retinoid tərkibli məhsullara ara vermək
• Hər gün, buludlu havada da geniş spektrli günəşdən qoruyucu istifadə etmək
• Sızanaqları və qartmaqları sıxmamaq, qoparmamaq; bu vərdiş yeni izlərə səbəb ola bilər
• Akne yenidən alovlanarsa, növbəti seansı gözləmədən xəbər vermək

Real gözlənti

Bəzi iz tiplərində, xüsusilə çox dərin və dar izlərdə və ya aydın qabarıq (hipertrofik və ya keloid) izlərdə tibbi estetik prosedurlardan kənar başqa üsullara ehtiyac ola bilər. Belə halda insanı müvafiq mütəxəssisə yönləndirmək düzgün planın bir hissəsidir. İz tiplərinə və seçimlərə ümumi baxış üçün akne izləri səhifəmizə də nəzər sala bilərsiniz.