Dəri niyə mat görünür və nə etmək olar?

Matlıq əslində işıqla bağlı görünüşdür

Sağlam görünən dəridə işıq hamar və nəmli səthdən nisbətən bərabər əks olunur. Səth kələ-kötür, quru və ya tonu qeyri-bərabər olduqda işıq səpələnir və dəri solğun, yorğun və ya boz görünə bilər. Buna görə matlıq xəstəlik adı deyil, müxtəlif səbəblərin ortaq nəticəsi olan görünüşdür. Düzgün yanaşma da hansı amilin ön plana çıxmasından asılıdır.

Matlığa təsir edən əsas amillər

Səthdə yığılan ölü hüceyrələr

Dəri ən üst qatını daim yeniləyir. Bu yenilənmə yaşla yavaşlaya bilər: tökülməli olan hüceyrələr səthdə yığılır və dəri qalın, kələ-kötür və tutqun görünür. Yağlı dəridə bu yığılma məsamələrin daha aydın görünməsi ilə də müşayiət oluna bilər.

Nəm itkisi

Susuzlaşmış dəri daha az elastik və daha az parlaq görünür, incə quruluq xətləri aydınlaşır. Bu mövzunu dərinin quruluğu üçün prosedurlar yazısında ətraflı nəzərdən keçirmişik.

Günəş zədəsi və qeyri-bərabər ton

İllər ərzində toplanan günəş təsiri dərinin quruluşunu və rəng paylanmasını dəyişir. Kiçik ləkələr, rəng fərqləri və fakturanın pozulması bir yerə gələndə üz bütövlükdə daha mat görünür. Burada məqsəd yalnız parlaqlıq deyil, tonun daha balanslı olmasıdır.

Həyat tərzi

• Siqaret: dərinin qan dövranına və kollagen quruluşuna mənfi təsir edə bilər.
• Nizamsız yuxu və güclü stres: dərinin dincəlməmiş və solğun görünməsinə səbəb ola bilər.
• Balanssız qidalanma və sürətli çəki dəyişiklikləri
• Yetərsiz və ya həddindən artıq intensiv qulluq: həm qulluğa az diqqət, həm də bariyeri pozan çoxlu məhsul istifadəsi matlığı artıra bilər.

Matlıq yaşa görə fərqli görünə bilər

İyirmi yaşlarda matlıq daha çox nizamsız yuxu, ağır makiyaj, yetərsiz təmizləmə və ya akne ilə bağlı faktura pozuntuları ilə əlaqəli olur və çox vaxt qulluqdakı dəyişikliklərə yaxşı cavab verir. Otuz yaşdan sonra hüceyrə yenilənməsinin yavaşlaması və günəş təsirinin toplanması ön plana çıxır; dəri daha qalın və tutqun görünməyə başlayır. Sonrakı illərdə isə matlığı incəlmə, elastiklik itkisi və incə qırışlar müşayiət edir. Buna görə eyni şikayətlə gələn iyirmi beş yaşlı və əlli yaşlı insana tövsiyə olunan plan adətən fərqli olur.

Hormonal dövrlər də dərinin görünüşünə təsir edə bilər. Hamiləlik, doğuşdan sonrakı dövr və menopauza keçidində dəri həm nəm, həm də ton baxımından dəyişə bilər; bu dövrlərdə hansı prosedurların uyğun olduğu ayrıca qiymətləndirilir. Hamiləlik və əmizdirmə dövründə bir çox inyeksiya və pilinq prosedurları təxirə salınır.

Nə vaxt əvvəlcə tibbi müayinə lazımdır?

Matlıq bəzən yalnız dəri ilə məhdudlaşmayan vəziyyətin əksidir. Qısa müddətdə yaranan aydın solğunluq və ya rəng dəyişikliyi, xüsusilə halsızlıq, tez yorulma, çəki dəyişikliyi və ya saç tökülməsi kimi əlamətlərlə birlikdədirsə, qanazlığı və ya hormonal dəyişikliklər kimi səbəblər baxımından həkimə müraciət etmək lazımdır.

Yanaqlarda, alında və ya dodaq üstündə simmetrik, qəhvəyi geniş sahələr varsa, bu melazma ola bilər. Melazma günəş, istilik və hormonal amillərlə asanlıqla təhrik olunur; səhv seçilmiş prosedur mənzərəni ağırlaşdıra bilər. Belə şübhə varsa, dermatoloq müayinəsi tövsiyə olunur. Qısa müddətdə forması, rəngi və ya ölçüsü dəyişən xal və ya ləkəni isə həmişə dermatoloq görməlidir.

Həkimlə müzakirə edilə biləcək seçimlər

Aşağıdakı üsullar müayinədən sonra matlığın mənbəyinə görə ayrılıqda və ya birlikdə planlaşdırıla bilər:

• Kimyəvi pilinq: səthdə yığılan hüceyrələrin nəzarətli şəkildə təmizlənməsinə kömək edir; dəri fakturası və ton balansı üçün düşünülə bilər. Pilinqin növü və dərinliyi dəri tipinə görə seçilir.
• Skin booster: matlığı nəm itkisi müşayiət edirsə, dərinin nəm balansını və elastikliyini dəstəkləmək məqsədilə qiymətləndirilə bilər.
• Mezoterapiya: vitamin, amin turşuları və hialuron turşusu kimi tərkiblərlə dəri keyfiyyətini dəstəkləməyə yönəlmiş seçimdir.
• Mikroiynələmə: faktura kələ-kötürlüyü və məsamə görünüşü ön plandadırsa, həkim qiymətləndirməsi ilə planlaşdırıla bilər.

Prosedur seçərkən dəri tipi ilə yanaşı həyat şəraiti də vacibdir. Tez-tez günəş altında olan, iş səbəbindən uzun saatlar açıq havada keçirən və ya yaxın vaxtda istirahət planı olan insan üçün səthi yeniləyən üsulların vaxtı fərqli tənzimlənir. Eyni qaydada, vacib tədbirdən əvvəl ilk dəfə yeni prosedur sınamaq əvəzinə dərinin necə reaksiya verdiyini görməyə kifayət qədər vaxt saxlamaq daha düzgündür. İstanbula səfərlə gələnlər üçün bu, prosedurun səfərin əvvəlinə planlaşdırılması deməkdir.

Kombinasiya planı necə qurulur?

Dərinin cavanlaşdırılması yanaşmasında məqsəd müxtəlif üsulları təsadüfi birləşdirmək deyil, onları düzgün ardıcıllıqla planlaşdırmaqdır. Məsələn, bir insanda əvvəlcə səthin yenilənməsinə yönəlmiş bir neçə seans pilinq, sonra nəm dəstəyi üçün skin booster planlaşdırıla bilər. Başqasında isə prioritet bariyerin bərpası və günəşdən qorunmanın nizamlanmasıdır. Seansların sayı və aralıqları dərinin reaksiyasına görə yenilənir; nəticələr insandan insana dəyişir və qorunması üçün müntəzəm qulluq lazımdır.

Bu müddətdə əvvəl-sonra fotoşəkillərini eyni işıqda və bucaqda çəkmək dəyişikliyi obyektiv görməyə kömək edir, çünki dəri tonunda və parlaqlığında yaxşılaşma çox vaxt gündəlik güzgüdə hiss olunmayacaq qədər tədricən baş verir.

Gündəlik qulluqda nəyə diqqət etmək olar

• Hər gün geniş spektrli günəşdən qoruyucu krem istifadə etmək
• Axşamlar dərini zərif təmizləmək və uyğun nəmləndirici çəkmək
• Ev pilinqlərini həddi aşmadan, dərinin dözdüyü tezlikdə istifadə etmək
• Siqaretdən uzaq durmaq və yuxu rejiminə diqqət etmək

Matlıqla yanaşı aydın ləkələr də varsa, bu mövzunu piqment ləkələri səhifəsində ayrıca nəzərdən keçirmişik.