Botoks və filler arasında fərq nədir?
Botulinum toksin (xalq arasında botoks) mimika əzələlərinin yığılmasını müvəqqəti azaldaraq hərəkət zamanı yaranan qırışları yumşaldır; filler (dolğu) isə əsasən hialuron turşusu tərkibli gel ilə həcm itkisini, dərin qırışları və kontur çatışmazlığını dəstəkləyir. Qısaca desək, botoks əzələyə, filler toxumaya yönəlir. Hansının, hansı nahiyədə və ya hər ikisinin birlikdə istifadə olunacağına üz həm sakit, həm də hərəkətdə müayinə edildikdən sonra həkim qərar verir.
İki üsul fərqli problemlərə cavab verir
Müayinədə ən çox eşitdiyim suallardan biri belədir: “Mənə botoks lazımdır, yoxsa filler?” Bu sualın cavabı preparat seçimindən əvvəl qırışın və ya çökəkliyin necə yarandığından asılıdır. Qırış yalnız qaşlarınızı qaldıranda və ya gülümsəyəndə aydın görünürsə, əzələ hərəkəti ilə bağlıdır. Üz tam sakit olanda da görünən büküş və ya kölgə varsa, söhbət adətən həcm və dəstək itkisindən gedir.
Botulinum toksin necə təsir edir?
Botulinum toksin yeridildiyi nöqtədə sinirdən əzələyə gedən siqnalı müvəqqəti zəiflədir. Əzələ daha az yığıldıqda üzərindəki dəri də daha az qatlanır və dinamik qırışlar yumşalır. Təsir adətən 2–3 gün ərzində başlayır, təxminən iki həftəyə aydınlaşır və əksər insanlarda orta hesabla 3–4 ay davam edir. Bu zaman cədvəlinin təfərrüatlarını botoksun təsiri nə vaxt başlayır və nə qədər davam edir yazısında tapa bilərsiniz.
Filler necə təsir edir?
Tibbi estetikada istifadə olunan fillerlərin böyük əksəriyyəti hialuron turşusu (HT) əsaslıdır. HT geli yeridildiyi nahiyədə həcm və dəstək yaradır, əzələni isə dayandırmır. Almacıq sümüyü, gicgah, burun-dodaq və marionet büküşləri, dodaqlar və çənə ucu fillerin tez-tez qiymətləndirildiyi nahiyələrdir. HT fillerləri daimi deyil: nahiyədən və preparatdan asılı olaraq əksər insanlarda təxminən 6–18 ay ərzində orqanizm tərəfindən yavaş-yavaş parçalanır və lazım gələrsə hialuronidaza fermenti ilə əridilə bilər.
Hansı nahiyədə adətən hansı düşünülür?
Aşağıdakı siyahı ümumi meyli göstərir; hər üzdə eyni qərar verilmir.
- Alın qırışları, qaşarası qırışlar və göz kənarındakı “qaz pəncəsi”: ilk növbədə botulinum toksin qiymətləndirilir, çünki bu qırışlar əsasən əzələ hərəkətindən irəli gəlir.
- Burun-dodaq və marionet büküşləri: adətən həcm itkisi və toxumanın sallanması ilə bağlıdır; filler və ya orta üzün dəstəklənməsi daha çox gündəmə gəlir.
- Dodaq həcmi və konturun aydınlığı: dodaq filleri ilə planlaşdırılır; dodaq üstündəki incə “siqaret qırışları” üçün isə kiçik dozada toksin və ya dəri keyfiyyətinə yönəlmiş prosedurlar əlavə oluna bilər.
- Çənə ucu və aşağı üz konturu: profil balansı üçün filler; çənə ucunda “portağal qabığı” görünüşü və ya güclü masseter əzələsi üçün toksin qiymətləndirilə bilər.
- Sakit vəziyyətdə də görünən, yerləşmiş alın qırışları: təkcə toksin kifayət etməyə bilər; dəri keyfiyyətinə yönəlmiş prosedurlar və ya çox seçilmiş hallarda səthi filler birlikdə düşünülə bilər.
Təsir müddəti, bərpa və geri qaytarıla bilmə
Qərar verərkən iki üsul arasındakı praktik fərqlər çox vaxt mexanizm qədər vacibdir:
- Nəticənin görünmə vaxtı: fillerdə həcm dərhal görünür, ilk günlərin şişkinliyi çəkildikdən sonra aydınlaşır. Toksinin nəticəsini görmək üçün isə təxminən iki həftə gözləmək lazımdır.
- Müddət: toksin əksər nahiyələrdə bir neçə ay, HT filleri isə adətən daha uzun müddət təsirini saxlayır. Dəqiq müddət insandan insana dəyişə bilər.
- Geri qaytarıla bilmə: HT filleri hialuronidaza ilə əridilə bilər. Toksinin təsirini isə aradan qaldırmaq mümkün deyil, o, zamanla öz-özünə azalır.
- Sonrakı dövr: hər iki prosedurdan sonra əksər insanlar elə həmin gün gündəlik işinə qayıdır; fillerdən sonra şişkinlik və göyərmə ehtimalı bir qədər yüksəkdir.
Birlikdə istifadə oluna bilərmi?
Bəli, uyğun insanlarda iki üsul bir-birini tamamlaya bilər. Məsələn, qaşarasındakı əzələ hərəkəti toksinlə azaldılarkən orta üzdəki həcm itkisi fillerlə dəstəklənə bilər. Bəzi planlarda hər ikisi eyni seansda edilir; bəzilərində isə əvvəlcə toksinin təsirinin tam formalaşması gözlənilir, sonra filler ehtiyacı yenidən qiymətləndirilir. Çünki əzələ boşaldıqda bəzi qırışlar gözləniləndən çox yumşalır və daha az filler kifayət edə bilər.
Burada məqsəd hər nahiyəyə nəsə yeritmək deyil, üzün nisbətlərini və ifadəsini qoruyaraq həqiqətən ehtiyac olan nöqtəyə müdaxilə etməkdir. Filler prosedurlarının ümumi çərçivəsini ayrıca səhifədə nahiyə-nahiyə izah etmişik.
Tez-tez rastlaşdığım üç yanlış gözlənti
- “Botoks üzü doldurur.” Toksin həcm vermir; çökmüş yanaq və ya incəlmiş dodaq toksinlə dəyişmir.
- “Filler qırışı dayandırır.” Filler əzələyə təsir etmir. Qaşarasındakı dərin qırışa yalnız filler yeritmək, əzələ işləməyə davam etdiyi üçün çox vaxt gözlənilən nəticəni vermir.
- “Nə qədər çox olsa, bir o qədər uzun davam edər.” Həm toksində, həm də fillerdə lazım olandan artıq miqdar müddəti uzatmaqdan çox ifadənin pozulması və süni görünüş riskini artırır.
Bu gözləntiləri əvvəlcədən müzakirə etmək həm lazımsız prosedurların qarşısını alır, həm də nəticədən məmnunluğu artırır. Müayinədə bir çox insan məqsədinə əslində daha az prosedurla çata biləcəyini öyrənəndə rahatlayır.
Kimlər üçün uyğun olmaya bilər?
Hamiləlik və əmizdirmə dövrü, prosedur nahiyəsində aktiv infeksiya və ya uçuq, bəzi neyromuskulyar xəstəliklər (toksin üçün), bəzi autoimmun xəstəliklər və qanaxma pozğunluqları, eləcə də qanı durulaşdıran dərmanların qəbulu hər iki üsul üçün diqqətlə qiymətləndirilməli olan hallardır. Əvvəllər edilmiş filler və ya daimi maddə inyeksiyaları da plana təsir edir. Buna görə müayinədə qəbul etdiyiniz dərmanları və əvvəlki prosedurları tam bildirmək vacibdir.
Qanı durulaşdıran dərmanlar və ya göyərmə meylini artıra bilən qida əlavələri qəbul edirsinizsə, bunu deyin; resept üzrə təyin olunmuş dərmanı öz başınıza dayandırmayın. Qarşıda vacib tədbir varsa, toksinin təsirinin tam formalaşması və fillerdən sonra mümkün şişkinliyin çəkilməsi üçün proseduru ən azı iki həftə əvvələ planlaşdırmaq prosesi rahatlaşdırır. Bakıdan və ya Azərbaycanın başqa şəhərlərindən İstanbula gəlirsinizsə, bu iki həftəni səfər planına da daxil etmək faydalıdır; onlayn konsultasiya və səfərdə dəstək barədə ayrıca məlumat verilib.
Müayinədə nəyə baxıram?
Üzü əvvəlcə sakit vəziyyətdə, sonra danışarkən, gülümsəyərkən və qaşlarını qaldırarkən müayinə edirəm. Qırışın hərəkətlə, həcm itkisi ilə, yoxsa dəri keyfiyyəti ilə bağlı olduğunu məhz bu müşahidə ilə ayırd etmək mümkündür. Sonra insanın gözləntisini və hansı dəyişikliyi görmək istədiyini danışırıq. Bəzən cavab nə botoks, nə də filler olur; incə qırışlarda dəri keyfiyyətinə yönəlmiş prosedurlar daha mənalı ola bilər. Bu mövzunu incə qırışlar üçün seçimlər yazısında ayrıca nəzərdən keçirmişik.
Tez-tez verilən suallar
Botoks etdirsəm, fillerə də ehtiyacım olacaqmı?
Mütləq deyil. Yalnız mimika ilə yaranan qırışları olan insanda toksin təkbaşına kifayət edə bilər. Filler isə müayinədə aydın həcm və ya dəstək itkisi görünərsə, ayrıca qiymətləndirilir.
Hansı daha təbii görünür?
Təbiilik üsuldan çox dozadan, inyeksiya nöqtələrindən və üzün nisbətlərinə uyğunluqdan asılıdır. Ölçülü planlaşdırılan hər iki üsul üz ifadəsini qoruya bilər; həddindən artıq prosedur isə hər ikisində süni görünüşə səbəb ola bilər.
Əvvəlcə hansı edilməlidir?
Plandan asılıdır. Əzələ hərəkətinin aydın olduğu nahiyələrdə bəzən əvvəlcə toksin yeridilir və iki həftə sonra filler ehtiyacı yenidən qiymətləndirilir; bəzi hallarda isə hər ikisi eyni seansda planlaşdırıla bilər.
Mənbələr
- Botox injections — NHS
- Dermal fillers — NHS

Dr. Nil Yazıcı
Estetik həkim · İstanbul
Bu yazı ümumi məlumat xarakteri daşıyır; diaqnozu və ya müalicə tövsiyəsini əvəz etmir. Sizə uyğun variantlar həkim müayinəsi ilə müəyyən edilir.
